Page 87 - dtk 311 web
P. 87
Teknik Yazı
Akıllı doğal gaz sayaçları ve avantajları
Özet
Akıllı sayaçların kullanımı sağladığı avantajlar nedeniyle tüm
dünyada hızla artmaktadır. Ülkemizde de akıllı sayaçların
kullanımıyla alakalı çalışmalar yapılmaktadır. Akıllı sayaçlar
gaz ölçümünün uzaktan takibinin yanında yaşanacak problem-
lerinde anlık olarak tespit edilmesini böylelikle problemlerin
daha hızlı düzeltilmesine olanak sağlamaktadır. Akıllı sayaçla-
rın kullanımı ile insan kaynağı ihtiyacı en aza düşürecektir.
1-Giriş
Sayaçlar tüm dünyada ve ülkemizde zaman içinde ihtiyaçlar
doğrultusunda değişim göstermiştir. Akıllı doğal gaz sayaçları
elektronik sistemleri ve uzaktan takiplerinin kolaylığından
dolayı üretilmeye ve kullanılmaya başlanmıştır. Daha gelişmiş
özelliklere sahip bu sayaçların üretimi ve kullanımının artma-
sıyla yakın gelecekte mekanik sayaçların kullanımdan kalkması
beklenmektedir. Bu yeni teknolojilere geçiş ile beraber otomatik
okuma, faturalama ve gaz açma-gaz kesme’nin gerçekleşmesi-
nin yanında sayaçların bir şebeke şeklinde ve eş zamanlı takip
edilmesi amaçlanmaktadır.
2-Doğal Gaz Sayaçları
Gaz sayaçları, diyaframlı, pistonlu, davullu, pervaneli veya tür-
binli sistemlere göre çalışan ve içerisinden geçen gazın hacmini
m /h olarak ölçen ölçü aletleridir. Tüm malzemeler TS 5910 EN
3
1359 standardındaki şartlara uygun olmalıdır. Sayaçlar, normal
ve sıcaklık ile basınç kademelerinin üzerindeki çalışma şartla-
rında maksimum izin verilebilir hata paylarını geçmeyecek ve Şekil 1- Körüklü Sayaç
sessiz çalışacak şekilde tasarımlanmış ve imal edilmiş olmalıdır.
Malzeme: Sayaçlar, içerisinden geçen gazın kimyasal ve termik
etkilerine, meydana gelebilecek buharlaşmaya ve paslanmaya
karşı dayanıklı, “– 15°C” ve “40°C” deki çalışma sıcaklığında
özelliğini kaybetmeyecek nitelikteki malzemelerden imal edil-
miş olmalıdır.
Gövde: Sayacın gövdesi, maksimum çalışma basıncında (Türk
Standardı 3390) çalıştırıldığında gaz sızdırmayacak özellikte
olmalı ve tamir gerektiğinde iki parçası açılabilmeli ve kapa-
tılabilmelidir. Bu iki parçayı birleştiren gövde çemberi gaz
sızdırmayacak mukavim malzemeden imal edilmiş olmalıdır.
Sayacın dış yüzeylerinde çapak, çatlak ve benzeri kusurlar
bulunmamalıdır. Bina dışına monte edilen sayaçlar, yağmur,
kar, damla, püskürtme sularına karşı tam olarak korunmuş
olmalıdır.
Dış Etkiler: Sayaçlar, ölçme doğruluğunu etkileyebilecek
ve gözle görülebilir hasara yol açabilecek mekanik etkilere
dayanabilecek biçim ve boyutta tasarımlanmış ve imal edilmiş
olmalıdır. Sayaçlar, sızdırmazlık testlerinden geçmeli, kalibras-
yon hata değerleri içerisinde olmalıdır.
Şekil 2- Körüklü Sayaç İç Aksam Görüntüsü
2.1.Körüklü Sayaçların Çalışma Prensibi
Gazın gelmesiyle meydana gelen debinin etkisiyle diyafram
Pozitif yer değiştirmeli diyafram prensibiyle çalışmaktadır. İki soldan sağa geçer. Mekanik yardımcı parçalar vasıtasıyla bu yer
diyafram odacıklı ölçüm ünitesinden oluşur. Özel olarak imal
edilen diyaframlar, insan kalbinin çalışma prensibine benzer bir değiştirmeler gösterge tertibatı üzerine yazılmaktadır. Körük-
sistem ile gaz aktarımı sağlamaktadır. İki diyafram ünitesinin lerin mekanik hareketleri, bazı sayaçlarda dişli bir çarkla, bazı
her biri esnek ve gaz sızdırmaz bir diyaframla donatılmıştır. sayaçlarda ise manyetik kuvvetten faydalanılarak numaratöre
Diferansiyel basınç farkıyla hareket ederler. iletilir.
Mart, 2023 83

