Page 108 - dtk 286 web
P. 108
Teknik Yazı
Şubat, 2021
5.1.Farklı kaynak yöntemleri ile birleştime birleştirilmiş numunede bulunmuştur. Oksigaz kaynağı ve
rutil örtülü elektrik ark kaynağı ile yapılan birleştirmelerde ise
Araştırma için X52 doğal gaz borusunun spektro analiz sonucu;
akma dayanımı birbirine çok yakın bulunmuştur. Oksigazla
birleştirmede 90 MParutil elektrot ile birleştirmede ise 95 MPa
No Kaynak Yöntemi İlave Metal Akım Şiddeti bulunmuştur. Sonuçlara bakıldığında akma dayanımı en iyi
1 Oksigaz Ø 2 mm Çelik Tel - MAG kaynağı ile yapılan birleştirmede tespit edilmiştir.
2 Örtülü Elektrot Ark Kaynağı Ø 3,25 Rutil Elektrot 115 A • Yorulma testi
3 Örtülü Elektrot Ark Kaynağı Ø 3,25 Selülozik Elektrot 115 A
4 MAG Ø 1 mm Çelik Tel 126 A Yorulma test sonuçları grafiğinden de (Grafik.2) görüldüğü
gibi;birleştirmelerin yorulma sonuçları incelendiğinde en uzun
Element C Si Mn P S Al Cu N tekrar sayısı 4 nolu numune yani MAG kaynağıyla yapılan
X52 0,2 0,55 1,6 0,02 0,02 0,25 0,25 0,012 birleştirmede görülmüştür. Bu sonuç çekme deneyi sonuçları
bakımından en yüksek akma dayanımı sergilemiş olan MAG
Element Ferrit Oranı fa % Perlik Oranı fp % yöntemi ile değerlendirilebilir. Diğer kaynak yöntemleri ile
birleştirilen numuneler incelendiğinde en zayıf tekrar sayısı
X52 83,5 16,5 ± 6 1 nolu numune oksigazla kaynatılan birleştirmede ölçülmüş-
tür. MAG kaynağıyla birleştirilen numune hariç diğer kaynak
X52 doğal gaz borusunun ferrit ve perlit oranları; yöntemleri ile birleştirilen numuneler de kaynak bölgesinden
Dört farklı kaynak yöntemi ve kaynak koşulları ise şu şekilde- kopmaların gerçekleştiği gözlemlenmiştir. MAG kaynak yön-
dir; temi ile birleştirilen numunede ise kopmanın ITAB* bölge-
sinden olduğu tespit edilmiştir. Kullanılan ilave tel (elektrot)
Tüm numunelerin boru uçlarına standart kaynak ağzı açılmış içerisindeki Mn ve karbon içeriğinin de kaynaklı numunelerin
daha sonra boruların iç ve dış kısmında 5 cmlik bir mesafede çekme ve yorulma deney değerlerine etkisi görülmektedir. Bu
yüzey temizliği yapılmıştır. etki MAG yönteminde özellikle belirgin bir şekilde gözlemlen-
miştir. Ayrıca elektrot özelliklerinin değişmesi ile mikroyapı
1 numaralı numune oksijen ve asetilen gazı kullanılarak oksi- incelemelerinde kaynak mikroyapılarında değişimler ortaya
gaz kaynağıyla tek pasoda kaynaklanmıştır.
çıkmıştır.
2 ve 3’nolu numuneler kaynatılmadan önce 115 A de ve 900 lik *ITAB Bölgesi: Ergime çizgisinin esas metal tarafında, kaynak
açılarla 4 yerinden puntalama işlemi yapıldıktan sonra soğutu- sırasında uygulanmış olan ısının oluşturduğu çeşitli çevrim-
lup cürufları kırılıp sonrasında tek pasoda kaynatılmışlardır.
lerden etkilenmiş ve dolayısı ile iç yapı değişimine uğramış
4’nolu numuneler ise CO2 gazı kullanılarak 115 A de 1,5 m/s
tel çekme hızında 90˚ lik açı ile 4 yerinden puntalanmıştır.
Puntalar tamamen temizlendikten sonra tek pasoda kaynatıl-
mıştır. Her numune kaynaktan sonra kaynak bölgeleri tel fırça
yardımıyla tamamen temizlenmiştir.
5.2. Mekanik testler
• Çekme testi
Standardına göre test edilen numunelerin çekme test sonuçları;
bir bölge vardır, bu bölgeye ITAB Isı Tesiri Altındaki Bölge adı
verilir.
Grafik 2: Yorulma Test Sonuçları
• Sertlik testi
Sertlik test sonuçları grafiğinden de (Grafik.3) görüldüğü
gibi;birleştirmelerin sertlik dağılımı da araştırılmıştır. Her bir
birleştirmenin sertlik deneyinin kıyaslayabilmek için ilk olarak
kaynaksız ana malzeme ölçülmüş ve sonra diğer kaynak yön-
temleri ile birleştirilen numunelerin sertlikleri ölçülmüştür. Öl-
çülen sertlik değerleri aşağıda verilmiştir. Sertlik değerleri ana
Grafik 1: Çekme Test Sonuçları malzemeyle kıyaslandığında 1 nolu numunenin sertliğinin ana
Çekme test sonuçları grafiğinden de (Grafik.1) görüldüğü gibi; malzemeye yakın olduğu gözlemlenmiştir. Ancak diğer kaynak
en yüksek akma dayanımı 160 MPa olarak MAG kaynağı ile yöntemleri ile birleştirilen numunelerin kaynak bölgesinin sert-
yapılan birleştirmede ölçülmüştür. En düşük akma dayanımı lik değerlerinin artmış olduğu görülmüştür. Sertlik açısından
ise 70 MPa ile selülozik örtülü elektrot ile yapılan kaynaklı incelendiğinde 1 nolu numunenin sertliğinin düşme sebebi ısı
girdisi ile tane irileşmesidir. Diğer numunelerin sertliklerinin
106

