Page 108 - dtk 286 web
P. 108

Teknik Yazı
           Şubat, 2021


          5.1.Farklı kaynak yöntemleri ile birleştime           birleştirilmiş numunede bulunmuştur. Oksigaz kaynağı ve
                                                                rutil örtülü elektrik ark kaynağı ile yapılan birleştirmelerde ise
          Araştırma için X52 doğal gaz borusunun spektro analiz sonucu;
                                                                akma dayanımı birbirine çok yakın bulunmuştur. Oksigazla
                                                                birleştirmede 90 MParutil elektrot ile birleştirmede ise 95 MPa
          No  Kaynak Yöntemi     İlave Metal      Akım Şiddeti  bulunmuştur. Sonuçlara bakıldığında akma dayanımı en iyi
          1   Oksigaz            Ø 2 mm Çelik Tel  -            MAG kaynağı ile yapılan birleştirmede tespit edilmiştir.
          2   Örtülü Elektrot Ark Kaynağı  Ø 3,25 Rutil Elektrot  115 A  • Yorulma testi
          3   Örtülü Elektrot Ark Kaynağı  Ø 3,25 Selülozik Elektrot  115 A
          4   MAG                Ø 1 mm Çelik Tel  126 A        Yorulma test sonuçları grafiğinden de (Grafik.2) görüldüğü
                                                                gibi;birleştirmelerin yorulma sonuçları incelendiğinde en uzun
            Element   C   Si   Mn   P    S    Al    Cu   N      tekrar sayısı 4 nolu numune yani MAG kaynağıyla yapılan
          X52       0,2  0,55  1,6  0,02  0,02  0,25  0,25  0,012  birleştirmede görülmüştür. Bu sonuç çekme deneyi sonuçları
                                                                bakımından en yüksek akma dayanımı sergilemiş olan MAG
              Element     Ferrit Oranı fa %   Perlik Oranı fp %  yöntemi ile değerlendirilebilir. Diğer kaynak yöntemleri ile
                                                                birleştirilen numuneler incelendiğinde en zayıf tekrar sayısı
              X52             83,5          16,5 ± 6            1 nolu numune oksigazla kaynatılan birleştirmede ölçülmüş-
                                                                tür. MAG kaynağıyla birleştirilen numune hariç diğer kaynak
          X52 doğal gaz borusunun ferrit ve perlit oranları;    yöntemleri ile birleştirilen numuneler de kaynak bölgesinden
          Dört farklı kaynak yöntemi ve kaynak koşulları ise şu şekilde-  kopmaların gerçekleştiği gözlemlenmiştir. MAG kaynak yön-
          dir;                                                  temi ile birleştirilen numunede ise kopmanın ITAB* bölge-
                                                                sinden olduğu tespit edilmiştir. Kullanılan ilave tel (elektrot)
          Tüm numunelerin boru uçlarına standart kaynak ağzı açılmış   içerisindeki Mn ve karbon içeriğinin de kaynaklı numunelerin
          daha sonra boruların iç ve dış kısmında 5 cmlik bir mesafede   çekme ve yorulma deney değerlerine etkisi görülmektedir. Bu
          yüzey temizliği yapılmıştır.                          etki MAG yönteminde özellikle belirgin bir şekilde gözlemlen-
                                                                miştir. Ayrıca elektrot özelliklerinin değişmesi ile mikroyapı
          1 numaralı numune oksijen ve asetilen gazı kullanılarak oksi-  incelemelerinde kaynak mikroyapılarında değişimler ortaya
          gaz kaynağıyla tek pasoda kaynaklanmıştır.
                                                                çıkmıştır.
          2 ve 3’nolu numuneler kaynatılmadan önce 115 A de ve 900 lik   *ITAB Bölgesi: Ergime çizgisinin esas metal tarafında, kaynak
          açılarla 4 yerinden puntalama işlemi yapıldıktan sonra soğutu-  sırasında uygulanmış olan ısının oluşturduğu çeşitli çevrim-
          lup cürufları kırılıp sonrasında tek pasoda kaynatılmışlardır.
                                                                lerden etkilenmiş ve dolayısı ile iç yapı değişimine uğramış
          4’nolu numuneler ise CO2 gazı kullanılarak 115 A de 1,5 m/s
          tel çekme hızında 90˚ lik açı ile 4 yerinden puntalanmıştır.
          Puntalar tamamen temizlendikten sonra tek pasoda kaynatıl-
          mıştır. Her numune kaynaktan sonra kaynak bölgeleri tel fırça
          yardımıyla tamamen temizlenmiştir.
          5.2. Mekanik testler
          • Çekme testi
          Standardına göre test edilen numunelerin çekme test sonuçları;





                                                                bir bölge vardır, bu bölgeye ITAB Isı Tesiri Altındaki Bölge adı
                                                                verilir.
                                                                Grafik 2: Yorulma Test Sonuçları
                                                                • Sertlik testi
                                                                Sertlik test sonuçları grafiğinden de (Grafik.3) görüldüğü
                                                                gibi;birleştirmelerin sertlik dağılımı da araştırılmıştır. Her bir
                                                                birleştirmenin sertlik deneyinin kıyaslayabilmek için ilk olarak
                                                                kaynaksız ana malzeme ölçülmüş ve sonra diğer kaynak yön-
                                                                temleri ile birleştirilen numunelerin sertlikleri ölçülmüştür. Öl-
                                                                çülen sertlik değerleri aşağıda verilmiştir. Sertlik değerleri ana
          Grafik 1: Çekme Test Sonuçları                        malzemeyle kıyaslandığında 1 nolu numunenin sertliğinin ana
          Çekme test sonuçları grafiğinden de (Grafik.1) görüldüğü gibi;   malzemeye yakın olduğu gözlemlenmiştir. Ancak diğer kaynak
          en yüksek akma dayanımı 160 MPa olarak MAG kaynağı ile   yöntemleri ile birleştirilen numunelerin kaynak bölgesinin sert-
          yapılan birleştirmede ölçülmüştür. En düşük akma dayanımı   lik değerlerinin artmış olduğu görülmüştür. Sertlik açısından
          ise 70 MPa ile selülozik örtülü elektrot ile yapılan kaynaklı   incelendiğinde 1 nolu numunenin sertliğinin düşme sebebi ısı
                                                                girdisi ile tane irileşmesidir. Diğer numunelerin sertliklerinin


     106
   103   104   105   106   107   108   109   110   111   112   113