Page 101 - e-dergi

Sektörden

Döviz kurundaki sürekli yukarı yönlü Sonuç olarak, pek çok ürünün fiyatı,
trendi fark edenler de bir süre sonra yatı- olması hayal dahi edilmeyen ve zaman
rımlarını dövize kaydırmaya başlamışlar- zaman hakkaniyetsiz seviyelere çıkmıştır.
dır. 2021 yılının sonlarına doğru yaşanan Bu tam da yüksek enflasyonun kötü so-
dövize hücum sonucunda dolar kuru, nuçlarından biridir: Fiyat yapıları arz-ta-
iki ay içerisinde neredeyse ikiye katlan- lep dengesinin dışına çıkar ve rastgele
mıştır. Bu epeydir ülkemizde korkuyla yüksek fiyatlamalar baş gösterir, likidite Değersizleşen Türk Liramız neticesinde
beklenen bir durumdu, zira kötü ekono- krizine kadar da böyle gider. ürünlerin maliyetleri ve satış fiyatları çok
mi yönetimi sonucunda TCMB rezervleri Teori der ki, stabil bir ekonomi için enf- hızlı şekilde artıyor, bu artış karşısında
tükenmeye yüz tutmuş, insanlar bunu lasyon ve faiz birbirine yakın olmalı, net parası ve kazancı olanlar, yarının bugün-
fark etmişler ve tükenmeden döviz almak faiz de enflasyonun üzerinde olmalı ki den daha kötü olacağını bildikleri için
istemişlerdi, yaşanan hücum sonucun- insanlar birikimlerini, devletin üretme- ellerinde avuçlarında ne varsa harcaya-
da da Türk Lirası çok yüksek bir hızla diği menkul değerlere veya emtialara rak, bugün ihtiyaçları olmasa bile belki
değersizleşmeye başlamıştı. Herkesin kaydırmasınlar. Ancak ülkemizde son 4 yarın ihtiyaçları olur düşüncesiyle çok çe-
kendini kurtarmaya hakkı vardı. Eko- yıldır uygulanan politikalar neticesinde şitli şeyler satın alıyorlar. Bu şekilde öne
nomi yönetimi, 17 Aralık 2021 tarihinde faizler hep enflasyonun altında kalmış ve çekilen talep, aslında çok kötü durumda
de “Kur Korumalı Mevduat” (KKM) adı insanlar paralarını kullanmak zorunda olan ekonominin sanki iyiymiş ve iyi bir
altında, daha önce de denenmiş ve kötü kalmışlardır. Hükümetin bu politikada- ekonomik döngü varmış gibi görünme-
sonuçlanmış bir sistemi yeniden hayata ki amacı, paranın işlevsiz durmaması sine yol açıyor, ama parası ve kazancı az
geçirmiştir. Anlık olarak çok etkili olmuş ve ekonomiye dahil olması, insanların olanların bu fiili çan eğrisi sisteminde
gibi gözüken bu sisteme rağmen 2 hafta paralarını sürekli harcaması ve ekonomi- ezilmesine, ülke çoğunluğunu teşkil eden
içerisinde döviz kuru sistemin 1 hafta ön- nin canlı gözükmesidir. Yani bu politika, dar gelirli vatandaşlarımızın gelecekle-
cesindeki seviyesine, 5 ay içinde yeni re- tasarrufu teşvik etmemektedir. Ancak rinin kaybolmasına ve acı çekmelerine
koruna ulaşmıştır. Kurun bugün yaklaşık güçlü ekonomilerin olduğu ülkelere ba- neden oluyor.
28 TL/USD civarlarında olmasının temel kıldığında, bu ülkelerde tasarrufun milli İç risklerimizin yanı sıra, 2023 yılının
sebebi, KKM’nin finanse edilebilmesi için gelire oranının, zayıf ekonomilere göre Ekim ayında patlak veren İsrail - Ha-
merkez bankasının sürekli olarak para daha yüksek olduğu kolayca görülebilir. mas çatışmasının ve İsrail’in Gazze’yi
basması, bu paranın yaratmış olduğu Maalesef ülkemizde, yatırımcıların tama- işgalinin bölgesel bir krizden küresel bir
enflasyon ve nihayet devalüasyondur. mı ülke ekonomisine bu kadar güvenme- savaşa dönüşme olasılığı, başta Türkiye
Ekonomimizin sürdürülebilirliği ithalata dikleri için, çalıştırmayı düşünmedikleri olmak üzere pek çok gelişmekte olan
ve dolayısıyla bunun finanse edilebilme- paralarını negatif reel faizde eritmemek ekonomi için devasa bir dış riske dönüş-
si için döviz girişine bağlıdır, şöyle ki; için dövize veya borsaya yönlendirmiş- müş ve döviz kurunu hızlı bir tırmanışa
bizim sektörümüz de dahil olmak üzere lerdir. geçirmiştir. Yaşanan acıların derhal son
pek çok sektörde, ihracat yapmak için bulması ve savaşın sona ermesi en büyük
dahi ithalata ihtiyacımız vardır, ancak 2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş ve dileğimiz olmalıdır, çünkü bu şekilde ge-
iç tüketimimizin de önemli bir bölümü- Hatay depremleri, ekonomik açıdan za- çen her gün yüzlerce sivil ölmekte, daha
nün tedarik zincirinde ithalat önemli yer ten kötü durumda olduğumuz için, işleri yüzlercesi acı çekmekte, ayrıca, yaşanan
tutmaktadır. iyice zora soktu. Bunun etki ve sonuç-
larını bugünlerde, özellikle emeklilerin ekonomik daralmalardan ötürü biz ve
Unutulmaması gerekir ki, sektörümüzde iyice zorlaşmış yaşam şartları hususunda çevremizdeki diğer ülkeler fakirleşmekte
en sık kullandığımız hammaddelerin yoğun biçimde görüyoruz. Deprem sonu- ve halkları daha zor duruma düşmekte-
tümünün fiyatı dövize endekslidir. Ne cu yıkıma uğrayan coğrafyada yeniden dir.
yazık ki ülkemizde işçilik haricindeki inşa edilecek konutlar, başta inşaat “Sektörel sivil toplum kuruluşla-
pek çok hizmet ve ürünler için de durum sektörü olmak üzere, bizim sektörümü- rının bilinçlendirme çalışmaları
aynıdır. Bu fiyatların manipüle edilmesi zün de içinde olduğu pek çok sektöre iş yapmaları, iç kararlar almaları ve
veya ekonomik nedenlerle sürekli değiş- ve ekonomik akış olarak geri dönecektir. devlet takibini teşvik etmeleri iyi
kenlik göstermesi, sadece sektörümüzü Ancak zaten ülke ekonomisinin içinde bir çözüm olabilir”
değil tüm ekonomimizi sarsmaktadır. bulunduğu durumun sebeplerinden
Hızlı döviz kuru hareketleri, sonrasını biri, ekonominin lokomotifinin sanayi Tüm bu ekonomik gelişmeler, ana
bilmek mümkün olmadığı için, kimi üretimi değil inşaat sektörü olmasıdır, hammaddemiz olan pirincin oldukça
üreticilerin kendilerini korumak adına zira yıllardır sürekli konut ve mesken pahalı olduğu sektörümüzde, ürünlerin
rastgele bir kurdan hammadde ve yarı- üretiyoruz, ancak ihracat yapacak katma maliyetlerinin ve dolayısıyla fiyatlarının
mamül yatırımı yapmalarına, kimilerinin değerli ürünleri yeteri kadar üretmiyo- çok artmasına neden olmuştur. Öyle ki,
de ellerindeki malı satmaktan imtina ruz. Yapılan konutların kolayca satın alı- bazı ürünlerin fiyatları “bunu almasak da
etmelerine neden olmuştur. Belirsizlik, nabilmesi için ucuz krediler dağıtıyoruz, derdimizi dededen kalma yöntemlerle mi
sadece ekonomimizi değil insanların ancak bunun sonucunda hiperenflasyona çözsek” denecek seviyeye gelmiştir. Hal
psikolojilerini de derinden etkilemiştir. (çok yüksek enflasyon) sebep oluyoruz. böyle olunca, nakde erişimin zorlaştığı

Kasım, 2023 97