Page 98 - aralik (1)

Teknik Yazı

Pandemi döneminde hava filtreleri

Özet ekonomik kayıplara sebep olabilmektedir. Şekil 1’de PM
partikül boyutları kıyaslamalı olarak gösterilmektedir. Şekil
Hava insan yaşamı için gerekli olan temel gazları içerir. 2’de partiküllerin büyüklüklerine göre solunum sistemimizde
Atmosferde bulunan hava, yapısındaki temel gazlar ile birlikte nerelere kadar nüfuz ettiği görünmektedir.
doğal veya suni partikülleri de barındırır. Hava, bulunduğu
ortama göre çöl kumu, deniz tuzu, çürümüş organik
parçacıklar, mikrobik canlılar gibi doğal ve/veya fabrika
baca gazları, araç egzoz gazları gibi endüstriyel kirleticileri
barındırır. Bu partiküller hava ile birlikte solunduğunda, insan
sağlığına ciddi zarar verebilmektedir.
Sektör dernek ve sivil toplum kuruluşları tarafından iç ve
dış hava kalitesinin öneminin konusunda yıllardır yapılan
bilgilendirme çalışmaları, pandemi etkisi ile geniş toplum
kitleleri tarafından daha iyi anlaşıldı. SARS-COV-2 virüsünün
büyük oranda hava yolu ile bulaştığının bilinmesi, özellikle
kapalı alanlardaki taze ve temiz havanın önemini artırdı. %100
taze hava ile beslenebilen kapalı mekanlar dış havanın, hassas
filtreden geçirilerek iç mekana verilerek, kirli hava egzoz
edilmektedir. %100 taze havalı klima santrali bulunmayan
mekanlarda kirlenmiş iç hava Hepa filtreli veya UVC’li
taşınabilir veya sabit hava temizleme cihazları ile temizlenerek,
hastalık yayılımı engellenebilir. Bu amaçlarla kullanılan filtreler
hakkında bilgi sahibi olunması, piyasada bulunması muhtemel Şekil 1. PM partikül boyutlarının görsel kıyaslaması.
kalitesiz ve etkisiz cihazlar yerine, etkili ve verimli cihazların
seçilmesi konusunda yol gösterici olacaktır.
1. Giriş
Pandemi sürecinde yapılan çalışmalar ile iç hava kalitesinin
önemi daha iyi anlaşıldı. Yapılan son araştırmalara göre SARS-
COV-2 virüsünün büyük oranda kapalı alanlarda hava yolu ile
bulaştığı tespit edildi. İç hava kalitesi duruma göre dış hava
kalitesinden 5-10 kat daha fazla kötü olabiliyor. Bu nedenle,
iç mekan havasının temizlenmesi hayati önem arz etmektedir.
Hava insan yaşamı için gerekli olan temel maddeleri içerir.
2
İnsan, O (oksijen) konsantrasyonunun %12 limitinin altında
2
olduğu ya da CO (karbondioksit) konsantrasyonunun %5’den
fazla olduğu ortamlarda yaşayamaz.
Birleşmiş Milletler Dünya Sağlık Örgütü (WHO) hem kapalı
alanlardaki hem de açık alanlardaki hava kirliliğinin 2012
yılında tüm dünyada 6.5 milyon kişinin ölümüne neden
olduğunu açıkladı. WHO’nun açıkladığı ve her sekiz ölümden
birinin nedeninin hava kirliliği olduğunu belirten yeni verilere Şekil 2. PM partikül boyutlarının insan solunum sistemine nüfuz
göre, hem kapalı alanlarda hem de açık alanlarda hava etmesi.
kirliliğine maruz kalmanın inme, iskemik kalp hastalıkları,
kardiovasküler hastalıkların riskini artırdığını, ayrıca hava COVID-19 hastalığına neden olan SARS-CoV-2 virüsünün
kirliliği ve kanser arasında güçlü bir bağ olduğunu ortaya havadan bulaşması, enfekte kişilerin solunum damlacıkları
koyuyor. (genellikle >5 µm) ve aerosol damlacıkları (genellikle < 5 µm)
yolu ile gerçekleşir. Yerçekimi ile hızla aşağı doğru çekilen
2. Partikül çeşit ve boyutları büyük damlacıklarla karşılaştırıldığında, aerosoller havada
bir saat veya daha uzun süre asılı kalabilir. Havada asılı kalan
Havada asılı kalan ve teneffüs edilebilen partiküller PM bu aerosoller göz mukozasından ve/veya soluk alırken ağız
(Particulate matter) olarak adlandırılır. PM boyutları mikron ve burundan vücuda girerek enfekte edebilme potansiyeline
seviyelerinde olup, kirleticiye göre farklılık göstermektedir. Bu sahiptir. 1
partiküller, boyutları küçüldükçe vücudumuzda daha derinlere
ulaşabilmekte, en küçük boyuttakiler solunum sisteminden Virüs ile ilgili önlem almak için büyüklüklerini ve yayılım
dolaşım sistemine ve oradan da iç organlara ulaşarak mekanizmalarını bilmek gerekir.
sağlığımızda ağır tahribatlara yol açabilmektedir. Ayrıca,
gerek hassas endüstriyel proseslerle işlenen ürünlere, gerek
makine ve malzemeye temasları ve yüzeylerde birikimleri

96 Aralık, 2023