Page 56 - dtk 305 web

Aktüel

GF Hakan Plastik: “Deprem bölgesinde

esneklik esastır”

birlikte deprem anında madenlerde önleyici yayılma performansı ve daya-
kullanılan kimyasalların taşınmasında nıklılık gibi özellikleri bulunmaktadır.
oluşabilecek hasarların doğaya, çevreye PE-100’ün sismik yüklere karşı bu kadar
ve insan sağlığına oluşturabilecek zarar- dirençli olmasının nedeni düşük elastisite
ları düşünmek bile çok üzücü. Yaklaşan modülüdür. Düşük elastisite modülü sa-
bir felaketle karşı karşıya kaldığınızda, yesinde PE100 malzemesi, geleneksel me-
felaketi önlemek veya en aza indirmek tal borulara ve diğer sert boru sistemleri-
için adımlar atmak doğal değil mi? İster ne oranla depremlerin neden olduğu dış
inanın ister inanmayın, şehirlerimiz ve yükleri telafi etmede çok daha üstündür.
büyük metropol bölgeleri bu gibi durum- Düşük bir E Modülü, malzemenin çevrim
ların zirvesindedir, ancak belediyelerin yükleri, hidrolik şoklar ve dış gerilmeler
hasar etkisini azaltmak için uygulaya- altında kendini telafi etmesini sağlamak-
bilecekleri önlemler bulunmaktadır. tadır. Elastisite Modülü, malzemelerin
Örneğin; hemen hemen her ABD eyaleti deformasyona dayanma kabiliyetini ölçer
ve Kanada eyaleti bir miktar deprem fa- (basınç÷ gerilim)
eprem, tüm dünyanın yaşadığı; aliyeti yaşadığından, belediye başkanları
ne yazık ki üzücü sonuçların bir deprem olayı sırasında tehlikeye giren GF PE100 = 0.8GPa
Dyaşandığı doğa olaylarının ba- boru hatları konusunda endişelenmekte-
şında geliyor. Ülkemizde yıllara yayılan dir.Çünkü çoğu belediyenin boru sistemi Karbon Çeliği = 150-200 GPa
aralıklarla ve son olarak 17 Eylül 1999 deprem yüklerine dayanacak şekilde Kanıtlanmış yüksek esnekliği ve yer
depremi ile andığımız bir deprem gerçeği tasarlanmamıştır. Sismik bölgelerdeki hareketinden sapmalara direnme kabi-
ile yaşıyoruz. Birinci derecede deprem binalar ve bu koşulları sağlayan diğer liyeti ile PE100 boru sistemleri, tahribatı
kuşağında olan bir ülke olarak böylesi bir yapılar için gereklilikler ve standartlar azaltabilir veya ortadan kaldırabilir;
can ve mal kaybının yaşanmaması için belirlenmesine rağmen, müteahhitler ve yangınları söndürmek için değerli su
zamanlı bir şekilde önemlerin alınması tasarım danışmanları boru sistemlerinde hatlarını koruyabilir ve korunan yeraltı
gerekiyor. bu tehlikeleri ele almamaktadır. Japonya boru hatları bozulmadan kaldığından
17 Eylül depreminin 23. yıl dönümü yak- bir ada ülkesi olarak yine depremle yüz iletişimin kopması engellenebilir. PE100
laşırken GF Hakan Plastik Altyapı Satış yüze olan bir ülkedir. Geliştirdikleri yapı boru sistemlerinin aşınma ve pas direnci,
Müdürü Hüseyin Er, altyapı sistemlerine sistemleri ile hasarları en aza indiren maliyet etkinliği, asitlere karşı üstün
vurgu yaparak deprem bölgesinde esnek- Japonya, altyapı sistemleri konusunda dayanıklılığı, sıfır sızıntı kabiliyeti ve
liğin önemine dikkat çeken bir açıklama- özellikle 1995 yılından bu yana polietilen kurulum kolaylığı gibi üstün özellikleri,
da bulundu: “GF Hakan Plastik olarak, boru sistemlerini tercih etmektedir.” dünya çapındaki gaz şirketleri için tercih
su ve gazın sanayi, kamu hizmetleri ve Hüseyin Er açıklamalarına şöyle devam edilen malzeme olarak en üst sıralarda
yapı teknolojisi içinde güvenli bir şekilde etti: “www.platisticpipe.org sitesinde yer almaktadır. Bugün Kuzey Ameri-
taşınması için sistem çözümleri ve yük- yayınlanan bir araştırmaya göre aslında ka’daki tüm gaz servis hatlarının% 95’i,
sek kaliteli bileşenler üretiyoruz. 17 Eylül Japonya’da, polietilen (PE) boru uzun PE100 borunun güvenilir sistemleri ile
depreminin yıldönümü yaklaşırken, bu süredir kullanılmaktadır, ancak kulla- kurulmaktadır. Bu kritik kullanım uygu-
konuya altyapının sağlıklı işlemesi açı- nımı su servisi (düşük yoğunluklu PE/ lamaları, PE100 boru sistemlerinin sabit
sından değinmek istiyoruz. Depremden PE 50) ve gaz servisi (orta yoğunluklu çalışma sağlamadaki kararlı yeteneğine
sonra kopan boru hatları tamir edilirken PE/PE 80) için sınırlıdır.1995 yılında dayanmaktadır. PE100 boru sistemleri,
temiz su olmadan, kanalizasyonsuz veya meydana gelen6.000 kişinin öldüğü ve depremler sırasında şehirlerin en beklen-
doğal gazsız birkaç hafta, hatta birkaç yaklaşık yarım milyon evin yıkıldığı medik kargaşasını önleyebilir ve sonra-
gün düşünebiliyor musunuz? Bununla Kobe Depremi’nden sonra su dağıtım sında bir can simidi sağlayabilir.”
uygulamaları için PE100 boru satışına
başlanmıştır; çünkü depremde PE100
borularda hasar çok fazla olmamıştır.
Osaka’da gaz, çelik ve demir sistemlerin-
de arızalar bulunmuştur; ancak hiçbiri
PE100 borularının monte edildiği yerde
değildir. Bu nedenlerden dolayı Japonya,
mümkün olan her yerde ve her zaman
ülke genelinde boru hatlarını sistematik
olarak PE100 ile değiştirmeye başlamıştır.
1980’lerin sonlarında geliştirilen “PE100”
malzemesinin yer altı basınçlı boru hattı
için esneklik, darbe dayanımı, çatlama

50 Eylül, 2022