Page 158 - dtk 294 web

Teknik Yazı

edilmiştir. Ortam havası sıcaklığı dönüş suyu sıcaklığının en Tablo 2’de, 6°C/14°C sıcaklık aralığında kuru soğutucu ve chil-
az 2°C altına düşmesi ile (T SoğutmaSuyuDönüş = 16°C - 2°C=14°C) lerin toplam soğutma kapasitesini sağlayacak şekilde çalışması
kuru soğutucu, ön soğutucu olarak, çalışmaya başlamaktadır. durumunda güç gereksinimi ve kapasite oranları gösterilmek-
Chillere gönderilen dönüş suyu sıcaklığının düşmesi nedeni tedir. Bu güç değerleri ve elektrik birim fiyatı kullanılarak İs-
ile kompresör yükü de oransal olarak düşmektedir. Çalışma- tanbul için kuru soğutucu ve chiller birlikte çalışması senaryo-
da, chiller kompresörünün oransal kapasite kontrolüne sahip sunda enerji maliyetine ilişkin yaklaşımlara yer verilmiştir.
olduğu varsayılmıştır. Ancak, hesaplamada kolaylık açısından Tablo 4 - %100 mekanik ve kuru soğutucu-chiller birlikte
belirli sıcaklılar ve bu sıcaklıklara karşılık gelen oranlar kulla- çalışma senaryolarının karşılaştırılması
nılmıştır. Oransal kontrol ile hesaplanan kazancın bir miktar
daha fazla olacağı hesaba katılmalıdır. Ayrıca, kuru soğutucu İstanbul Bin Değerleri 654 696 659 789
ve kondenser fanlarının adım (step) kontrollü olarak çalıştığı Günde 20 saat çalışma (saat/Yıl) 545 580 549 658
kabul edilmiştir. Sıcaklık Aralığı (°C) 6/8 8/10 10/12 12/14
%100 MEKANİK SOĞUTMA (SADECE CHILLER)
Tablo 2 – Kuru soğutucu ve chiller kapasite, güç ve yük payla- Harcanan Enerji (kWh) 64 66 67 69
şım oranları Harcanan Toplam Enerji (KWh/Yıl) 34880 38280 0,10 € 36794 45368
Birim Enerji Bedeli (€/kWh)
Enerji Bedeli (€)
4.537
3.828
3.679
3.488
15.532 €
TOPLAM Enerji Bedeli
Çalışma Bölgesi Hava Giriş Sıcaklığı (°C) Kuru Soğutucu Soğutma Kapasitesi (kW) Kuru Soğutucu Gücü (kW) Kuru Soğutucu Kapasite/ Güç Oranı Kuru Soğutucu Kapasite Oranı (%) Chiller Soğutma Kapasitesi (kW) Chiller Güç Gereksinimi (kW) Chiller Kapasite/Güç Oranı Chiller Kapasite Oranı (%) Kuru Soğ.utucu+Chiller Güç (kW) Toplam Soğutma Kapasitesi (kW) Harcanan Enerji (kW/h) 22656 26854 0,10 € 28051 41455
KURU SOĞUTUCU / CHILLER BİRLİKTE ÇALIŞMA
46
51
63
42
Harcanan Toplam Enerji (KWh/Yıl)
Birim Enerji Bedeli (€/kWh)
2.805
Enerji Bedeli (€)
2.266
2.685
4.146
11.902 €
TOPLAM Enerji Bedeli
%23
%100 Yıllık Kazanç
Mekanik 14/16 0 0 0 0 500 69 7,2 100 69 500 3.631 €
Soğutma
12/14 60 0,77 77,9 43 440 62 7,1 88 63 500
Chiller Sadece kuru soğutucunun çalıştığı 6°C’den düşük dış hava
+ 10/12 80 1,08 74,1 60 420 50 8,4 84 51 500
Kuru 8/10 100 1,30 76,9 72 400 45 8,9 80 46 500 sıcaklıkları hesaplamaya dahil edilmemiştir. Dikkate alındığı
Soğutucu
6/8 120 1,57 76,4 87 380 40 9,5 76 42 500 taktirde, yıllık kazancın daha da artacağı açıktır. Uygulamada
EC (Electronically Commutated) fan motoru kullanılması duru-
%100 Kuru Soğutucu - Dış hava sıcaklığı soğutma suyu gidiş munda işletme maliyeti ve geri dönüş süreleri açısından ek
sıcaklığının en az 5°C altında ve daha düşük sıcaklıklarda iyileştirmeler olacağı gözden kaçırılmamalıdır. %100 mekanik
tamamen kuru soğutucu çalışır. Chiller çalışmaz. Bu örnekte, soğutma yapıldığı durumda, chillerin kapasite kontrolüne sa-
hava sıcaklığı, T SoğutmaSuyuGidiş (11°C) - 5°C = 6°C ve altındaki hip olması nedeniyle enerji sarfiyatı (güç gereksinimi) kademe-
sıcaklık değerlerinde olduğunda sistem %100 kuru soğutucu li olarak düşürülmüştür. Kendi işletme şartlarınıza uygun daha
(doğal soğutma) ile çalışmaktadır. gerçekçi değerlendirmeler yapmak üzere üreticilerin teknik
satış birimleri ile iş birliği yapmakta yarar vardır.
Bin Değerleri
Çalışma Senaryoları İçin Enerji Sarfiyatı
Proje aşamasında doğal soğutma uygulanmasının avantajlı Hesapları
olup olmadığının belirlenebilmesi ve sağlıklı bir yatırım kararı
alınabilmesi için herhangi bir il için sıcaklık değerlerinin yıllık Tablo 4’te görüldüğü üzere %100 mekanik soğutma yapıldığı
tekrar edilme sıklıklarının bilinmesi (bin değerleri) ve bu verile- zaman 14/16°C sıcaklık aralığında chiller devreye girmekte-
rin değerlendirilmesi (bin metodu) çok önemlidir. Bin değerleri, dir ve bu sıcaklık aralığı doğal soğutma için uygun değildir.
günlük belirli zaman dilimlerinde aralıklara bölünmüş sıcaklık Birlikte çalışma durumunda chiller ve kuru soğutucunun enerji
değerlerinin yıl içerisinde kaç saat görüldüğünü gösteren veri- sarfiyatı ayrı ayrı hesaplanmıştır. Bu durum için toplam sarfi-
lerdir. Tablo 3’te İstanbul için farklı zaman periyotları için yıllık yat değerinin %100 mekanik soğutmadaki sarfiyat değerinden
toplam bin değerleri verilmiştir. daha düşük olduğu görülmektedir (Şekil 2).
Zaman Aralıkları
0≤t<2 2≤t<4 4≤t<6 6≤t<8 8≤t<10 10≤t<12 12≤t<14 14≤t<16 16≤t<18 18≤t<20 20≤t<22 22≤t<24
Sıcaklık Aralığı (°C) 10>t≥8 69 56 62 53 53 66 62 59 55 62 59 50 50 47 51 41 50 52 51 60 64 59 70 54
69
56
59
8>t≥6
55
60
53
49
40
52
54
51
56
12>t≥10
14>t≥12
16>t≥14 82 47 100 39 85 40 47 58 48 48 55 48 56 50 68 47 56 51 59 60 66 57 67 64
Tablo 3 – İstanbul bin değerleri [3].
Tablo 3’ten anlaşılacağı üzere, örneğin 6°C/8°C arasındaki
sıcaklık değerleri 16.00-18.00 saatleri arasında yıl içerisinde sa-
dece 56 saat ve tüm yıl boyunca 654 saat görülmüştür. Bu değer,
1989-2012 arasındaki meteorolojik verilerin ortalamasıdır.
Kuru Soğutucu ve Chillerin Birlikte Çalışma Şekil 2 - %100 chiller ve kuru soğutucu/chiller beraber işletil-
Senaryosu mesi durumunda enerji kıyaslaması
152 Ekim, 2021