Page 122 - dtk 287 web

Teknik Yazı
Mart, 2021

Çevrimsel (run-around) ısı geri kazanım

bataryaları

nerji verimliliği belirli bir hizmet (ısıtma, soğutma gibi)
veya üretim için harcanan enerji miktarının, teknolojik
Euygulamalar veya teknik olmayan (daha iyi organizasyon
ve yönetim, davranış değişiklikleri gibi) önlemlerle azaltılma-
sıdır. Enerjinin verimli kullanılması ülkemiz ve dünyamız için
hayati bir konudur. Mevcut tesislerde enerji verimliliği artı-
rılarak, yeni kurulacak sistemlerde enerji verimli teknoloji ve
ekipman seçimi ile enerji yoğunluğunun* düşürülmesi gerek-
mektedir.
Isı geri kazanım sistem uygulamaları, iklimlendirme santralle-
rinde enerji tüketimini azaltmak için sıkça kullanılan bir metot-
tur. İklimlendirme santrallerinde ısı geri kazanımı sağlayarak
verimliliği arttırmak için ısı borusu, plakalı ısı değiştiricisi,
tamburlu ısı değiştiricisi ve çevrimsel (run around) ısı değiştiri- Şekil 2 Run Around Isı Geri Kazanım Sistemi ve Bataryası
cisi gibi çeşitli seçenekler bulunmaktadır. Çevrimsel ısı geri kazanım sistemlerinde taze hava ve egzoz
Bu seçeneklerin tamamında ısı geri kazanımı sağlanabilmekte- bataryaları birbirinden ayrı ve uzakta olabilirler. Bu bir sistem
dir. Bununla birlikte sistemin çalışacağı ortamın özelliklerine avantajı olup sistemin yenilenmesini mümkün kılar. Sistemin
göre uygunluk sıralaması değişmektedir. Hijyenik sistemlerde diğer bir avantajı ise glikollü su karışımı veya su taze hava ve
atık havanın taze havaya karışma istenmediğinden çevrimsel egzoz hava akışları arasında nem ve egzoz havasındaki muh-
(run around) ısı geri sistemleri tercih edilmektedir. temel kirleticileri taşımaz. Bu yüzden iki akışkan için sızdırma
problemi yoktur. Bu avantaj sayesinde hastanelerde ve hijyenik
kriterlerin ön planda olduğu uygulamalarda özellikle bu siste-
min kullanılması gereklidir. Yakın zamanda inşa edilen hastane
projelerinde run around sistemli ısı geri kazanımı uygulaması
kullanılmakla birlikte, tasarlanan ısı geri kazanım cihazlarının
verimlilikleri bu ürün grubu için belirlenmiş minimum%68
verimliliğin çok altındadır. Hastane gibi enerji yoğunluğunun
çok yüksek olduğu yerlerde, enerji verimliliği yüksek sistemler
kullanılması dünya kaynaklarının korunmasında da önem-
li bir adımdır. Bu kapsamda ECO-DESIGN kriterleri Çevre
ve teknoloji bakanlığı tarafından standartlara alınmıştır. Bu
tebliğin 2021 yılında resmi olarak yayınlanarak yürürlülüğe
girmesi beklenmektedir. Özellikle hastaneler gibi yüksek enerji
yoğunluğu içeren uygulamalarda kullanılacak olan run around
Şekil 1 Isı Geri Kazanım Sistemlerinin Karşılaştırılması bataryaların amortisman süresi, bataryaların günlük çalıştığı
Çevrimsel ısı geri kazanım (Run-Around) sistemi, iki ısı değiş- saate de bağlı olarak 1 yıldan az bir süre olabileceği için uzun
tiricisi vasıtasıyla ( taze hava ve egzoz ) aracı akışkan ile ortama vadede standart klima bataryalarına oranla önemli bir işletme
havasında duyulur ısı transferi esasına dayanan ısı geri kaza- maliyeti tasarrufu sağlanacaktır.
nım sistemidir. Bu sistemler dış ortamdan alınan taze havanın, İş Merkezi, alış-veriş merkezi, hastane ve fabrika benzeri yapı-
egzoz havası ısısı ile ön ısıtılmasında/ soğutulmasında kullanı- larda ısı geri kazanımı için uygun sistem seçimi taze / egzoz
lır. Egzoz serpantininden geçen görece taze havaya göre sıcak havası giriş sıcaklığı, bağıl nem, hava debisi, batarya lamel ve
veya soğuk hava serpantin boruları içindeki akışkanı ısıtmakta boru malzemesi, lamel kalınlığı, lamel iç uzunluğu, boruların
veya soğutmakta ve sirkülasyon pompası da bu akışkanı taze geometrik dizilimi, boru sayısı, sıra sayısı ve devre sayısı gibi
hava serpantinine taşıyarak ısıyı taze havaya aktarmaktadır. parametrelerle ilişkilidir. Bu parametreler kullanılarak yapıla-
Çevrimsel ısı geri kazanım sistemi, taze hava ve egzoz batar- cak olan hesaplamalar sonucunda elde edilecek verim değeri
yaları, bataryalar arasında aracı akışkanın sirküle edilmesini ısı geri kazanım miktarını ifade etmektedir. Isı geri kazanım
sağlayan bir pompa ve debi ayrı için kullanılan kısma vanasın- sistemlerinin verimlilik alt sınıfı değeri Avrupa Birliği ECO-DE-
dan oluşur. Sisteme genleşme tankı ilave edilmesi ayrıca tavsiye SIGN Direktifi (Directive 2009/125/EC) gereği belirlenen değer
edilir. Ayrı bir pompa sistem ile akışkanı kapalı çevrim dönen 1 Ocak 2018 tarafından %68’e çıkarılmıştır. Sistem akışkanları-
sistemin toplam akışkan tarafı basınç kaybı mevcut ısıtma so- nın parametrelerine de bağlı olarak, uygun tasarlanan ısı geri
ğutma sisteminden bağımsız seçilmeli verimliliğe uygun olarak kazanım bataryaları ile bu değerin yakalanması hatta üstüne
tanımlanmalıdır. Seri bağlanan run around bataryaların toplam çıkılması mümkündür. Isı geri kazanım bataryalarında tasarım
basınç kaybı ortalama olarak 100-150 kpa değerine kadar yaparken, standart bataryalardan farklı olarak çok yüksek sıra
çıkması olağan bir sonuçtur. Pompa seçimi su debisi ve basınç ve pas sayılarında tasarım yapılmasının sistem verimini arttı-
kaybı dikkate alınarak seçilmelidir. racağı unutulmamalıdır. Yapılan deneysel çalışmalara göre ısı

118